Darowizna między członkami najbliższej rodziny to jedna z najczęstszych form przekazywania majątku w Polsce. Może dotyczyć pieniędzy, nieruchomości, samochodu czy innych wartościowych przedmiotów. Wielu darczyńców i obdarowanych zastanawia się jednak, czy darowizna w rodzinie podlega opodatkowaniu i jakie warunki trzeba spełnić, by skorzystać ze zwolnienia z podatku. W niniejszym artykule omawiamy szczegółowo zasady zwolnienia z podatku od darowizn w tzw. grupie zerowej – czyli najbliższej rodzinie.
Czym jest darowizna?
Darowizna to nieodpłatne przekazanie określonej wartości (pieniężnej lub rzeczowej) drugiej osobie. Regulacje dotyczące darowizn zawarte są w Kodeksie cywilnym, a kwestie podatkowe określa ustawa z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn.
Grupy podatkowe – kto należy do najbliższej rodziny?
Ustawa dzieli osoby otrzymujące darowiznę na trzy grupy podatkowe, z których najważniejsza z punktu widzenia zwolnienia podatkowego jest grupa 0 (zerowa).
Do grupy zerowej należą:
- małżonek,
- zstępni (dzieci, wnuki, prawnuki),
- wstępni (rodzice, dziadkowie),
- pasierb,
- rodzeństwo,
- ojczym i macocha.
Osoby z tej grupy mogą skorzystać ze zwolnienia z podatku od darowizny, ale tylko pod warunkiem spełnienia określonych formalności.
Zwolnienie z podatku – warunki
Aby darowizna w grupie zerowej była całkowicie zwolniona z podatku, należy spełnić następujące warunki:
1. Zgłoszenie darowizny do urzędu skarbowego
Zwolnienie z podatku przysługuje wyłącznie po zgłoszeniu darowizny do właściwego urzędu skarbowego na formularzu SD-Z2.
Termin na zgłoszenie to:
- 6 miesięcy od dnia otrzymania darowizny – dla większości przypadków.
Brak zgłoszenia w terminie skutkuje koniecznością zapłaty podatku, nawet jeśli darowizna została przekazana przez najbliższą rodzinę.
2. Forma przekazania darowizny
Jeśli przedmiotem darowizny są pieniądze, to przekazanie powinno odbyć się przelewem bankowym, przekazem pocztowym lub za pomocą innego systemu płatniczego, umożliwiającego identyfikację obu stron transakcji.
Darowizna gotówkowa również może być zgłoszona, ale w razie kontroli trudniej udowodnić jej rzeczywiste przekazanie – dlatego urząd może zakwestionować zwolnienie.
3. Wartość darowizny
W przypadku gdy łączna wartość darowizn otrzymanych od jednej osoby w ciągu 5 lat przekracza kwotę 36 120 zł, należy ją zgłosić do urzędu skarbowego na SD-Z2. Jeśli wartość nie przekracza tej kwoty – nie ma obowiązku zgłoszenia i nie powstaje obowiązek podatkowy.
Darowizna nieruchomości lub samochodu – co warto wiedzieć?
W przypadku darowizny wymagającej formy aktu notarialnego, jak np. nieruchomość, notariusz sam zgłasza darowiznę do urzędu skarbowego i odprowadza ewentualny podatek – choć w przypadku grupy zerowej najczęściej kończy się na zastosowaniu pełnego zwolnienia.
Jeśli przedmiotem darowizny jest samochód, który nie wymaga aktu notarialnego, obowiązek zgłoszenia spoczywa już na obdarowanym – także na formularzu SD-Z2.
Konsekwencje niezgłoszenia darowizny
Brak zgłoszenia darowizny do urzędu skarbowego w wymaganym terminie skutkuje tym, że:
- obdarowany nie skorzysta ze zwolnienia z podatku,
- urzędnik może uznać darowiznę za ukrytą, a wtedy obowiązuje najwyższa stawka podatkowa (grupa III),
- mogą zostać naliczone odsetki za zwłokę oraz kary wynikające z kodeksu karnego skarbowego.
Wzór zgłoszenia – formularz SD-Z2
Formularz SD-Z2 można pobrać ze strony internetowej Ministerstwa Finansów lub otrzymać w urzędzie skarbowym. Można go również złożyć elektronicznie za pomocą e-Urzędu Skarbowego.
Należy w nim wskazać:
- dane darczyńcy i obdarowanego,
- datę otrzymania darowizny,
- wartość darowizny,
- sposób przekazania (np. przelew bankowy),
- opis przedmiotu darowizny (np. „samochód marki X, rok produkcji Y”).
Podsumowanie
Darowizna w najbliższej rodzinie (grupa zerowa) może być całkowicie zwolniona z podatku, ale warunkiem jest zgłoszenie jej do urzędu skarbowego w odpowiednim czasie oraz udokumentowanie przekazania środków. Niedopełnienie formalności może prowadzić do poważnych konsekwencji podatkowych.
Dlatego jeśli planujesz przekazanie majątku najbliższym – zadbaj o prawidłowe przeprowadzenie procedury i skonsultuj się w razie wątpliwości z doradcą podatkowym lub prawnikiem.
Chcesz mieć pewność, że Twoja darowizna nie będzie opodatkowana?
Pobierz aktualny formularz SD-Z2 i złóż go w urzędzie skarbowym w terminie 6 miesięcy od otrzymania darowizny. Checklista i link do formularza SD-Z2 znajduje się również w plikach do pobrania