Aby dana rzecz mogła zostać zaklasyfikowana jako środek trwały w działalności gospodarczej (zgodnie z polskimi przepisami, w tym m.in. ustawą o rachunkowości oraz ustawą o podatku dochodowym od osób prawnych/fizycznych), musi spełniać kilka kluczowych cech:

• Stanowi własność lub współwłasność jednostki – Rzecz musi należeć do firmy lub być współwłasnością (np. w przypadku wspólnego użytkowania z innym podmiotem).

• Została nabyta lub wytworzona we własnym zakresie – Może to być zakup, leasing finansowy, darowizna, aport lub samodzielne wytworzenie

• Jest kompletna i zdatna do użytku – Środek musi być gotowy do użycia zgodnie z jego przeznaczeniem – nie wymaga dodatkowych nakładów, montażu czy adaptacji.

• Jest wykorzystywana na potrzeby działalności gospodarczej – Musi być używana w procesie wytwarzania, świadczenia usług, zarządzania lub administrowania działalnością przedsiębiorstwa

• Przewidywany okres używania przekracza 1 rok – Rzecz musi służyć firmie przez co najmniej 12 miesięcy.

• Nie jest przeznaczona do sprzedaży – Środek trwały to nie towar handlowy. Jego celem nie jest odsprzedaż, ale użytkowanie przez firmę.

• Został ujęty w ewidencji środków trwałych – W celu dokonywania amortyzacji, środek musi być wprowadzony do ewidencji (rejestru) środków trwałych.

• Ma wartość początkową (dla celów podatkowych) przekraczającą 10 000 zł

Dotyczy to minimalnej wartości, od której dany składnik majątku podlega amortyzacji jako środek trwały.

Przykłady środków trwałych: samochody firmowe, maszyny produkcyjne, komputery, serwery, budynki i budowle, wózki widłowe

Środki trwałe, takie jak maszyny, pojazdy czy sprzęt komputerowy, często wymagają znacznych nakładów finansowych. Firmy, które nie dysponują wystarczającymi środkami własnymi, mogą skorzystać z różnych form zewnętrznego finansowania.

Poniżej przedstawione są najpopularniejsze z nich:

Zakup na raty polega na rozłożeniu płatności za środek trwały na określony czas. Właścicielem środka trwałego staje się firma od momentu zakupu, a koszt zakupu jest spłacany w ratach.

Zalety: prosta forma finansowania, brak konieczności angażowania dużego kapitału na start.

Wady: wyższy całkowity koszt ze względu na odsetki.

W leasingu operacyjnym leasingodawca (firma leasingowa) pozostaje właścicielem środka trwałego, a leasingobiorca korzysta z niego przez określony czas. Po zakończeniu umowy możliwy jest wykup.

Zalety: opłaty leasingowe są kosztem uzyskania przychodu, brak konieczności wykupu.

Wady: brak amortyzacji po stronie leasingobiorcy, brak prawa własności w czasie trwania umowy.

Leasing finansowy bardziej przypomina kredyt. Środek trwały przechodzi na własność leasingobiorcy po zakończeniu umowy (zazwyczaj automatycznie). Leasingobiorca amortyzuje środek trwały.

Zalety: możliwość nabycia środka trwałego po zakończeniu umowy, amortyzacja po stronie firmy.

Wady: większe zobowiązania bilansowe, konieczność pełnej spłaty.

Dotyczy krótkoterminowego lub długoterminowego korzystania z środka trwałego bez prawa jego wykupu. Właścicielem pozostaje wynajmujący.

Zalety: elastyczność, brak zobowiązań długoterminowych, brak kosztów utrzymania.

Wady: brak możliwości nabycia środka trwałego, wyższe koszty przy długim użytkowaniu.

Firma może zaciągnąć pożyczkę (np. w instytucji pozabankowej) i przeznaczyć środki na zakup środka trwałego.

Zalety: duża swoboda w wykorzystaniu środków, często mniej formalności niż kredyt.

Wady: często wyższe oprocentowanie, ryzyko dodatkowych kosztów.

To klasyczna forma finansowania w bankach, służąca do finansowania inwestycji, np. zakupu środków trwałych.

Zalety: możliwość uzyskania dużych kwot, jasne warunki spłaty.

Wady: wymogi formalne, konieczność zabezpieczeń, czasochłonny proces.

Dotyczy finansowania bieżącej działalności poprzez sprzedaż wierzytelności firmie faktoringowej. Pośrednio może być używany do zakupu środków trwałych dzięki zwiększeniu płynności.

Zalety: poprawa płynności finansowej, szybki dostęp do gotówki.

Wady: opłaty za usługę faktoringu, nie każda firma się kwalifikuje.

To połączenie pożyczki i leasingu. Firma leasingowa udziela pożyczki na zakup środka trwałego, który staje się własnością firmy już na początku.

Zalety: pełna własność od początku, uproszczone procedury w porównaniu z kredytem.

Wady: ograniczona dostępność, brak elastyczności w porównaniu z leasingiem operacyjnym.

Od czego zależy wybór zewnętrznego finansowania środka trwałego?

1. Forma prawna i wielkość przedsiębiorstwa

• Mikro i małe firmy często korzystają z leasingu operacyjnego lub pożyczek leasingowych – ze względu na prostsze procedury i mniejsze wymagania dokumentacyjne.
• Duże przedsiębiorstwa częściej sięgają po kredyty inwestycyjne i emisje obligacji.

---

2. Sytuacja finansowa firmy

• Płynność finansowa – firmy z ograniczoną gotówką preferują formy z niskim wkładem początkowym (leasing, wynajem).
• Zdolność kredytowa – wpływa na możliwość uzyskania kredytu lub pożyczki.
• Obciążenie bilansu – niektóre firmy unikają form finansowania, które zwiększają zobowiązania bilansowe (np. leasing finansowy).

---

3. Rodzaj i wartość środka trwałego

• Środki o wysokiej wartości (np. maszyny) często finansowane są leasingiem lub kredytem.
• Rzeczy szybko tracące na wartości (np. samochody) są częściej leasingowane lub wynajmowane.

---

4. Okres użytkowania środka trwałego

• Jeśli środek trwały ma być używany krótkoterminowo, firmy wybierają wynajem lub leasing operacyjny.
• Przy długim okresie użytkowania bardziej opłacalny może być leasing finansowy lub kredyt.

---

5. Aspekty podatkowe i księgowe

• Leasing operacyjny pozwala na zaliczanie rat w pełnej wysokości do kosztów uzyskania przychodu.
• Leasing finansowy umożliwia amortyzację po stronie korzystającego.
• Kredyt daje prawo do amortyzacji i odliczania odsetek od dochodu.

---

6. Dostępność i warunki finansowania

• Warunki rynkowe, oprocentowanie, prowizje, dostępność ofert – mogą wpływać na decyzję.
• Czas trwania procedur, wymagane zabezpieczenia i wkład własny to także ważne czynniki.

---

7. Elastyczność i ryzyko

• Firmy mogą preferować bardziej elastyczne formy finansowania (np. leasing operacyjny lub wynajem) w niepewnych warunkach rynkowych.
• W przypadku stabilnych dochodów i długoterminowych planów bardziej opłaca się inwestować w trwałe nabycie środka.

---

8. Możliwość wykupu środka trwałego

• Jeśli firma chce nabyć środek na własność, wybierze leasing finansowy, kredyt, pożyczkę lub zakup na raty.
• Jeśli zależy tylko na czasowym użytkowaniu, wybór padnie na wynajem lub leasing operacyjny.

---

Podsumowanie:

Wybór formy finansowania powinien być świadomą decyzją, poprzedzoną analizą finansową, podatkową i strategiczną. Optymalna forma zależy od indywidualnych potrzeb i możliwości firmy oraz od rodzaju planowanej inwestycji. W takiej sytuacji najlepiej skontaktować się z doradcą podatkowym.