W świecie finansów, podatków i rachunkowości łatwo się pogubić, zwłaszcza gdy trzeba zdecydować, z czyjej pomocy skorzystać: księgowej czy doradcy podatkowego. Choć obie profesje mają wspólny mianownik – finanse i podatki – ich zakres obowiązków, uprawnień i odpowiedzialności znacznie się różni. Warto te różnice zrozumieć, aby dokonać właściwego wyboru zależnie od potrzeb firmy lub osoby fizycznej.
Kim jest księgowa?
Księgowa to osoba zajmująca się prowadzeniem ewidencji finansowo-księgowej przedsiębiorstwa lub osoby fizycznej prowadzącej działalność gospodarczą. Jej zadania obejmują przede wszystkim:
- prowadzenie ksiąg rachunkowych lub podatkowej księgi przychodów i rozchodów (KPiR),
- sporządzanie deklaracji podatkowych (VAT, PIT, CIT),
- przygotowywanie sprawozdań finansowych,
- obsługa płacowo-kadrowa (np. listy płac, ZUS),
- kontakt z urzędami (np. US, ZUS),
- bieżące monitorowanie dokumentacji finansowej.
Warto zaznaczyć, że w Polsce zawód księgowego nie jest zawodem regulowanym, co oznacza, że nie trzeba posiadać specjalnych uprawnień państwowych, aby go wykonywać. Oczywiście renomowani księgowi często mają wykształcenie kierunkowe, certyfikaty (np. certyfikat Ministra Finansów przed jego zniesieniem) oraz wieloletnie doświadczenie.
Kim jest doradca podatkowy?
Doradca podatkowy to zawód regulowany w Polsce, objęty ochroną ustawową (ustawa z dnia 5 lipca 1996 r. o doradztwie podatkowym). Aby zostać doradcą podatkowym, trzeba:
- posiadać wyższe wykształcenie,
- odbyć aplikację lub praktykę zawodową,
- zdać państwowy egzamin zawodowy,
- być wpisanym na listę doradców podatkowych prowadzoną przez Krajową Izbę Doradców Podatkowych (KIDP).
Zakres kompetencji doradcy podatkowego obejmuje m.in.:
- udzielanie porad i opinii podatkowych,
- reprezentowanie klientów przed organami podatkowymi i sądami administracyjnymi,
- planowanie podatkowe (optymalizacja podatkowa),
- sporządzanie deklaracji i zeznań podatkowych,
- prowadzenie ksiąg podatkowych (jeśli wykonuje czynności księgowe),
- wspieranie klientów w przypadku kontroli podatkowych lub postępowań podatkowych.
Doradcy podatkowi mają obowiązek zachowania tajemnicy zawodowej, a ich działalność podlega nadzorowi samorządu zawodowego.
Księgowa a doradca podatkowy – główne różnice
| Cecha | Księgowa | Doradca podatkowy |
|---|---|---|
| Regulacja zawodu | Nie (od 2014 r.) | Tak, zawód regulowany |
| Uprawnienia do reprezentacji przed US | Ograniczone (pełnomocnictwo ogólne do spraw bieżących) | Tak, pełna reprezentacja |
| Udzielanie porad podatkowych | Nie (formalnie nie ma do tego uprawnień) | Tak, to ich podstawowa działalność |
| Edukacja i egzamin państwowy | Niewymagana | Obowiązkowe wyższe wykształcenie i egzamin państwowy |
| Planowanie podatkowe | Zazwyczaj nie | Tak, to część zawodu |
| Obowiązek zachowania tajemnicy zawodowej | Nie zawsze | Tak, obowiązkowy |
| Odpowiedzialność zawodowa | Brak izby zawodowej, odpowiedzialność cywilna | Odpowiedzialność dyscyplinarna i cywilna, nadzór KIDP |
Kiedy skorzystać z usług księgowej?
Z księgowej warto skorzystać, gdy:
- prowadzisz jednoosobową działalność gospodarczą lub małą firmę i potrzebujesz bieżącej obsługi księgowej,
- chcesz przekazać prowadzenie KPiR, ewidencji VAT czy listy płac,
- potrzebujesz regularnych rozliczeń podatkowych i kontaktu z urzędami.
Księgowa sprawdzi się w codziennej działalności operacyjnej, przy wystawianiu faktur, monitorowaniu kosztów czy przygotowywaniu miesięcznych deklaracji podatkowych.
Kiedy skorzystać z usług doradcy podatkowego?
Do doradcy podatkowego warto udać się, gdy:
- masz skomplikowaną sytuację podatkową (np. transakcje międzynarodowe, podatek u źródła, spory z urzędem skarbowym),
- planujesz restrukturyzację firmy lub sprzedaż udziałów,
- chcesz zoptymalizować swoje obciążenia podatkowe zgodnie z prawem,
- potrzebujesz reprezentacji w trakcie kontroli skarbowej lub postępowania podatkowego,
- chcesz uzyskać wiążącą opinię lub interpretację podatkową.
Doradca podatkowy to także dobry wybór dla większych firm, które potrzebują strategii podatkowej oraz zabezpieczenia działań zgodnie z obowiązującym prawem.
Czy można łączyć funkcje?
Tak – wielu doradców podatkowych prowadzi również biura rachunkowe, oferując kompleksową obsługę: od prowadzenia księgowości po zaawansowane doradztwo. Takie połączenie daje klientowi dodatkowe poczucie bezpieczeństwa, szczególnie w razie kontroli podatkowej lub zmieniających się przepisów.
Podsumowanie
Księgowa i doradca podatkowy to dwa różne zawody, które mogą ze sobą współpracować, ale nie są zamienne. Księgowa zajmuje się codzienną obsługą finansowo-księgową, natomiast doradca podatkowy specjalizuje się w analizie i planowaniu podatkowym oraz reprezentacji przed organami państwowymi. Wybór odpowiedniego specjalisty zależy od potrzeb – w przypadku podstawowej działalności wystarczy księgowa, jednak przy bardziej skomplikowanych kwestiach podatkowych warto sięgnąć po doradcę.